Bilim ve metafizik üzerine düşünceler…

Metafizik, bütün bir varlık alanının açıklanmasını, varlık olmak bakımından varlığı ve ona özü gereği ait olan ana nitelikleri in­celeyen (Aristoteles 1996, 1003a-20), köklü bir araştırmaya kar­şılık gelen soruşturmalar bütünü; sorulan sorular ile verilen ya­nıtlar, ortaya konan sorunlar ile getirilen çözümler düzlemidir. Bütün bir varlık alanına değil de, belli bir varlık …

Karıncalar ve İşbirliği Sistemi Üzerine…

Prens Kropotkin, “Karıncalar ve termitler Hobbes prensiplerine dayalı bir mücadele vermekten vazgeçmiş ve iyi de etmişlerdir” diye yazar. Şayet işbirliğinin gücüne ilişkin bir kanıt varsa, o da karıncalar, arılar ve termitlerin ta kendileridir. Gezegenimizde muhtemelen on katrilyon karınca vardır ve toplam ağırlıkları tüm insanların bir aradaki toplam ağırlığına eşittir. Tahminlere …

Kapitalist üretim ilişkileri ve postmodern çağı…

Bugünlerde hemen herkes, biz istesek de istemesek de gireceğimiz yeni bir çağın eşiğinde duruyormuşuz duygusuyla, postmodernizm “lehine” ya da “aleyhine” tartışmaya devam etmenin beyhude olduğunda hemfikir. Ayrılmaz ve dönülmez bir şekilde bu yeni çağın bir parçasıyız, ve biz mevcut hal ve gidişe eleştiri ya da bir alternatif getireceksek, bunu içeriden …

on gün arayla…

Her şey aslında zamanın algılanmasıyla başladı. Sokak lambaları sönmeye başladı tek tek. Çöpçüler mahalleye daha az uğruyordu artık. Göçmen kuşlar rotalarını değiştirip geldiği yöne gitmeye başladılar. Rüzgar da ılık meltemini bırakıp içinde ki kasvet ve öfkesini kusup fırtınalar koparmaya başlamıştı. Evrenin uğultusu gitgide yaklaşıyordu kulaklarımın dibine ama hala ben olayın …

Eski çağlar, değişmeyen kültürler…

Günümüzün 30.000 yıl öncesinden 12.000 yıl öncesine dek uzanan dönem milyonlarca yıl süren yavaş bir teknolojik evrimin doruğunu belirler. Taş çağı atalarımız bu dönem içinde büyük kara hayvanlarını avlayarak geçimlerini sağlamak üzere alet ve teknikleri adım adım yetkinleştirmişlerdir. Yüzbinlerce yıl önceki Eski Dünya’nın yerleşim alanlarında arkeologlar az sayıda kalın derili …

İnsanlığın kısa bir tarihi yada dünya üzerinde insanların kendini gösterme çabaları…

Avrupa’nın büyük buluşlar çağı boyunca ortaya çıkan bulucular (kaşifler) töre ve kurumların evrensel modelini kavramakta geri kaldılar. Onlar bazı bölgelerde -Avusturalya’da, Kuzey Kutbunda, Güney Amerika’nın ve Afrika’nm en güneyindeki topraklarda- hala nerdeyse tıpkı Avrupa’nın çoktan unutulmuş o taş çağı ataları gibi yaşayan topluluklar buldular. Bunlar geniş topraklara serpilmiş durumda sürekli …

İnsanların düşünemedikleri ütopya kavramı…

Sosyalizm on dokuzuncu yüzyıl Avrupa’sının üzerine bir ütopya olarak çökmüştür. Bu ifade, kesinlikle şu iki tepkiden birisine yol açar: ya kendini, insan iradesinin uçan halısından ziyade tarihsel gereksinimin sağlam vasıtasında daha güvende hissedenlerin kızgın protestolarına ya da dünyamızın, eşitliğe doğru yapılan sonuçsuz girişimler tarafından sık sık ziyaret edilmeseydi çok daha …

Bir eklem bacaklının gözünden felsefik yorumlar…

Yuvamın inşaatını tamamladım, sanırım güzel de oldu. Dışarıdan bakıldığında sadece büyük bir delik görünüyor ama aslında bu deliğin bir yere vardığı yok, birkaç adımda kayalarda son buluyor. Bu aldatmacayı bilinçle yaptım diye övünmek istemem, daha önceki pek çok başarısız yapı denemelerimden miras bu, bu deliği kapamadan bırakmak bana çok yararlı …

Bilimsel açıdan varlık ve bilim tarihi…

Mevcut olan her şeyin onlardan meydana geldiği yapı taşlan nelerdir? Hangi kuvvetler veya etkileşimler ya da “uygun” bağlar, onları, her gün çevremizde gördüğümüz tanıdık nesneler halinde birbirine bağlamaktadır. Fiziksel dünyanın sistematik bir şemasını çıkarmaya dönük her çaba bu sorularla karşılaşır. 20. yüzyılın bilimi bu sorulara cevap vermeye dönük eski klasik …